Ngày 01/08/2026, Chính phủ ban hành Nghị định số 302/2026/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Thương mại về hoạt động mua bán hàng hóa qua Sở giao dịch hàng hóa.

Nghị định được ban hành nhằm hoàn thiện khung pháp lý cho hoạt động giao dịch hàng hóa tập trung, đồng thời nâng cao yêu cầu về năng lực tài chính, công nghệ, quản trị và kiểm soát rủi ro đối với Sở giao dịch hàng hóa.

Đáng chú ý, Nghị định 302/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 15/09/2026. Trong đó, các quy định về điều kiện thành lập Sở giao dịch hàng hóa được đánh giá là một trong những nội dung quan trọng, tác động trực tiếp đến doanh nghiệp có kế hoạch đầu tư hoặc vận hành mô hình này.

1. Nghị định 302/2026/NĐ-CP điều chỉnh những nội dung gì?

Nghị định 302/2026/NĐ-CP tập trung quy định chi tiết hoạt động mua bán hàng hóa qua Sở giao dịch hàng hóa theo Luật Thương mại, trong đó bao gồm các quy định liên quan đến:

• Điều kiện thành lập Sở giao dịch hàng hóa;

• Hồ sơ, trình tự và thủ tục đề nghị thành lập;

• Tổ chức và hoạt động của Sở giao dịch hàng hóa;

• Thành viên của Sở giao dịch hàng hóa;

• Hoạt động mua bán hàng hóa qua Sở giao dịch hàng hóa;

• Các yêu cầu liên quan đến hệ thống công nghệ thông tin, quản lý giao dịch và kiểm soát rủi ro;

• Cơ chế quản lý, giám sát hoạt động của Sở giao dịch hàng hóa.

Việc ban hành Nghị định mới được kỳ vọng tạo cơ sở pháp lý rõ ràng hơn cho việc phát triển thị trường giao dịch hàng hóa tại Việt Nam, đồng thời nâng cao tính minh bạch và an toàn của hoạt động giao dịch tập trung.

2. 05 điều kiện thành lập Sở giao dịch hàng hóa từ ngày 15/09/2026

Theo Điều 5 Nghị định 302/2026/NĐ-CP, doanh nghiệp đề nghị thành lập Sở giao dịch hàng hóa phải đáp ứng đầy đủ các điều kiện sau:

Điều kiện 1: Là doanh nghiệp được thành lập tại Việt Nam

Doanh nghiệp đề nghị thành lập Sở giao dịch hàng hóa phải được thành lập tại Việt Nam.

Trường hợp là doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, tổng tỷ lệ vốn góp của các nhà đầu tư nước ngoài không được vượt quá 49% vốn điều lệ.

Quy định này đặt ra giới hạn cụ thể đối với tỷ lệ sở hữu nước ngoài, qua đó bảo đảm yêu cầu quản lý đối với một mô hình có vai trò quan trọng trong hoạt động giao dịch hàng hóa tập trung.

Điều kiện 2: Vốn điều lệ tối thiểu 1.500 tỷ đồng

Một trong những điểm đáng chú ý nhất của Nghị định là yêu cầu doanh nghiệp phải có vốn điều lệ từ 1.500 tỷ đồng trở lên.

Mức vốn này cho thấy yêu cầu cao về năng lực tài chính của tổ chức vận hành Sở giao dịch hàng hóa.

Nguồn lực tài chính không chỉ cần thiết cho hoạt động thường xuyên mà còn phục vụ việc đầu tư hệ thống công nghệ, hạ tầng giao dịch, bảo mật thông tin, quản trị rủi ro và các yêu cầu vận hành khác.

Điều kiện 3: Có hệ thống công nghệ thông tin đáp ứng yêu cầu

Doanh nghiệp phải có hệ thống công nghệ thông tin đáp ứng yêu cầu về an toàn, ổn định và bảo mật.

Hệ thống phải đáp ứng các yêu cầu chủ yếu liên quan đến nền tảng giao dịch điện tử, xử lý và lưu trữ dữ liệu giao dịch, kết nối và trao đổi dữ liệu, giám sát giao dịch, an ninh mạng, an toàn thông tin, dự phòng và khôi phục hệ thống khi xảy ra sự cố.

Đây là yêu cầu đặc biệt đáng lưu ý trong bối cảnh hoạt động giao dịch hàng hóa ngày càng phụ thuộc vào hệ thống công nghệ và dữ liệu.

Đối với doanh nghiệp, việc đáp ứng điều kiện này không chỉ dừng ở việc đầu tư phần mềm hoặc hạ tầng máy chủ mà còn đòi hỏi một cơ chế quản trị công nghệ, phân quyền, bảo mật, giám sát và khôi phục dữ liệu phù hợp.

Điều kiện 4: Có mô hình tổ chức hoạt động và lộ trình niêm yết hàng hóa

Doanh nghiệp phải xây dựng:

• Mô hình tổ chức và phương thức hoạt động của Sở giao dịch hàng hóa;

• Giải pháp và lộ trình niêm yết hàng hóa sản xuất tại Việt Nam.

Quy định này hướng đến việc xây dựng một mô hình giao dịch có tổ chức, đồng thời tạo điều kiện để hàng hóa sản xuất trong nước tham gia thị trường giao dịch tập trung.

Điều kiện 5: Có dự thảo Điều lệ hoạt động

Doanh nghiệp phải xây dựng Dự thảo Điều lệ hoạt động đáp ứng các nội dung theo quy định tại Điều 13 Nghị định 302/2026/NĐ-CP.

Điều lệ là nền tảng quan trọng để xác định cơ cấu tổ chức, cơ chế quản trị, quyền và nghĩa vụ của các thành viên cũng như nguyên tắc vận hành của Sở giao dịch hàng hóa.

3. Hồ sơ thành lập Sở giao dịch hàng hóa có gì đáng chú ý?

Bên cạnh các điều kiện thành lập, doanh nghiệp cần chuẩn bị hồ sơ chứng minh khả năng đáp ứng các yêu cầu theo Nghị định.

Theo Điều 6 Nghị định 302/2026/NĐ-CP, hồ sơ đề nghị thành lập Sở giao dịch hàng hóa bao gồm văn bản đề nghị thành lập theo mẫu quy định và các tài liệu liên quan, trong đó đáng chú ý là báo cáo mô tả hệ thống công nghệ thông tin và tài liệu chứng minh việc đáp ứng điều kiện về hệ thống công nghệ thông tin.

Điều này cho thấy cơ quan quản lý không chỉ xem xét điều kiện trên hồ sơ doanh nghiệp mà còn chú trọng đến năng lực vận hành thực tế, đặc biệt là hạ tầng công nghệ.

4. Doanh nghiệp cần chuẩn bị gì trước khi Nghị định có hiệu lực?

Với thời điểm áp dụng từ ngày 15/09/2026, các doanh nghiệp đang có kế hoạch thành lập hoặc vận hành Sở giao dịch hàng hóa nên chủ động rà soát mức độ đáp ứng các yêu cầu mới.

Về năng lực tài chính

Doanh nghiệp cần đánh giá khả năng đáp ứng mức vốn điều lệ tối thiểu 1.500 tỷ đồng, đồng thời xây dựng kế hoạch sử dụng và phân bổ nguồn lực phù hợp cho hạ tầng, công nghệ và hoạt động quản trị.

Về công nghệ thông tin

Cần đánh giá toàn diện hệ thống giao dịch điện tử, khả năng lưu trữ dữ liệu, giám sát giao dịch, bảo mật, dự phòng và khôi phục hệ thống.

Đặc biệt, doanh nghiệp nên xây dựng cơ chế kiểm soát quyền truy cập, quản lý dữ liệu và xử lý sự cố để giảm thiểu rủi ro gián đoạn hoạt động.

Về quản trị và kiểm soát nội bộ

Doanh nghiệp cần xác định rõ:

• Cơ cấu tổ chức và trách nhiệm của từng bộ phận;

• Cơ chế phân quyền và phê duyệt;

• Quy trình quản lý và giám sát giao dịch;

• Cơ chế nhận diện, đánh giá và xử lý rủi ro;

• Cơ chế kiểm soát xung đột lợi ích;

• Hệ thống lưu trữ và kiểm soát dữ liệu.

Việc xây dựng hệ thống kiểm soát nội bộ ngay từ giai đoạn chuẩn bị sẽ giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong việc đáp ứng yêu cầu pháp lý và hạn chế rủi ro vận hành.

5. Góc nhìn kiểm toán và quản trị rủi ro

Nghị định 302/2026/NĐ-CP cho thấy yêu cầu đối với Sở giao dịch hàng hóa không chỉ tập trung vào vốn điều lệ, mà ngày càng mở rộng sang công nghệ, dữ liệu, quản trị và kiểm soát rủi ro.

Đối với doanh nghiệp chuẩn bị tham gia lĩnh vực này, một hệ thống kiểm soát nội bộ hiệu quả cần được thiết kế đồng bộ với hệ thống công nghệ và mô hình vận hành.

Các nội dung doanh nghiệp nên đặc biệt quan tâm gồm:

Kiểm soát công nghệ thông tin:
- Đánh giá quyền truy cập, bảo mật dữ liệu, sao lưu, dự phòng và khả năng khôi phục hệ thống.

Kiểm soát giao dịch:
- Thiết lập cơ chế giám sát, phát hiện bất thường và lưu trữ dữ liệu giao dịch đầy đủ.

Quản trị rủi ro:
- Xác định các rủi ro tài chính, vận hành, công nghệ, pháp lý và thị trường; đồng thời xây dựng biện pháp kiểm soát tương ứng.

Tính minh bạch của dữ liệu:
- Bảo đảm dữ liệu giao dịch được ghi nhận, lưu trữ và có khả năng truy xuất phục vụ quản lý, kiểm tra và đối chiếu.

Tính tuân thủ:
- Thường xuyên rà soát quy trình nội bộ để bảo đảm hoạt động thực tế phù hợp với các yêu cầu pháp luật và quy chế hoạt động.

Nghị định 302/2026/NĐ-CP có ý nghĩa gì đối với thị trường hàng hóa Việt Nam?

- Việc nâng cao tiêu chuẩn thành lập và vận hành Sở giao dịch hàng hóa có thể tạo ra yêu cầu gia nhập thị trường cao hơn, nhưng đồng thời góp phần củng cố nền tảng cho một thị trường giao dịch hàng hóa chuyên nghiệp và minh bạch hơn.

- Đặc biệt, yêu cầu về vốn, công nghệ và quản trị cho thấy định hướng chuyển từ mô hình quản lý dựa chủ yếu trên điều kiện pháp lý sang tăng cường năng lực vận hành và quản trị rủi ro thực tế.

- Đây cũng là cơ sở để thúc đẩy quá trình số hóa hoạt động giao dịch, nâng cao khả năng giám sát và tăng cường niềm tin của các chủ thể tham gia thị trường.

Kết luận

Nghị định 302/2026/NĐ-CP là một bước quan trọng trong việc hoàn thiện khung pháp lý đối với hoạt động mua bán hàng hóa qua Sở giao dịch hàng hóa tại Việt Nam.

Từ ngày 15/09/2026, doanh nghiệp có nhu cầu thành lập Sở giao dịch hàng hóa cần đặc biệt lưu ý 05 nhóm điều kiện về chủ thể thành lập, vốn điều lệ, hệ thống công nghệ thông tin, mô hình tổ chức – lộ trình niêm yết hàng hóa và Điều lệ hoạt động.

Đối với doanh nghiệp đang chuẩn bị triển khai mô hình này, việc chủ động rà soát năng lực tài chính, hạ tầng công nghệ, cơ cấu quản trị và hệ thống kiểm soát nội bộ là cần thiết để bảo đảm khả năng đáp ứng quy định mới và hạn chế rủi ro trong quá trình vận hành.

Tải Nghị định số 302/2026/NĐ-CP ngày 01/08/2026 của Chính phủ tại đây: