Mang tri thức phục vụ khách hàng
Mang tri thức phục vụ khách hàng
Ngày 28/7/2026, Chính phủ ban hành Nghị định số 299/2026/NĐ-CP quy định tổ chức đơn vị sự nghiệp công lập, có hiệu lực thi hành ngay từ ngày ký và thay thế Nghị định số 120/2020/NĐ-CP. Đây là một trong những văn bản quan trọng nhằm hoàn thiện khung pháp lý về tổ chức, sắp xếp và quản lý các đơn vị sự nghiệp công lập theo hướng tinh gọn, hiệu quả và tăng cường tính tự chủ.
Mặc dù Nghị định 299/2026/NĐ-CP không quy định trực tiếp về hệ thống kiểm soát nội bộ hay kiểm toán nội bộ, nhưng những thay đổi về cơ cấu tổ chức, cơ chế tự chủ và trách nhiệm của người đứng đầu sẽ tác động đáng kể đến hoạt động quản trị, quản lý rủi ro và kiểm soát nội bộ của các đơn vị sự nghiệp công lập.
Vậy các đơn vị cần lưu ý những vấn đề gì để vừa tuân thủ quy định mới, vừa nâng cao hiệu quả quản trị? Dưới đây là góc nhìn chuyên môn của Kiểm toán Chuẩn Việt.
Tổng quan về Nghị định 299/2026/NĐ-CP
Nghị định 299/2026/NĐ-CP quy định toàn diện về tổ chức đơn vị sự nghiệp công lập, bao gồm:
Thành lập đơn vị sự nghiệp công lập.
Tổ chức lại, giải thể và chuyển giao đơn vị sự nghiệp công lập.
Phân loại và xếp hạng đơn vị sự nghiệp công lập.
Quyền tự chủ về tổ chức bộ máy.
Thẩm quyền quyết định tổ chức đơn vị sự nghiệp công lập.
Trách nhiệm của cơ quan quản lý và người đứng đầu đơn vị.
So với Nghị định 120/2020/NĐ-CP, nghị định mới tiếp tục đẩy mạnh chủ trương tinh gọn bộ máy, phân cấp quản lý và mở rộng quyền tự chủ đối với các đơn vị đủ điều kiện. Khi quyền tự chủ được mở rộng, yêu cầu về quản trị minh bạch và kiểm soát nội bộ cũng trở nên quan trọng hơn.
Một trong những điểm đáng chú ý của Nghị định 299/2026/NĐ-CP là tạo điều kiện để các đơn vị sự nghiệp công lập được chủ động hơn trong việc tổ chức bộ máy theo quy định của pháp luật.
Việc mở rộng quyền tự chủ giúp đơn vị linh hoạt trong quá trình vận hành, nhưng đồng thời cũng làm tăng trách nhiệm của người đứng đầu đối với hiệu quả quản lý và sử dụng nguồn lực.
Điều này đặt ra yêu cầu phải xây dựng hệ thống kiểm soát nội bộ đủ mạnh nhằm:
- Kiểm soát việc thực hiện quyền hạn.
- Giảm thiểu rủi ro trong quản lý.
- Phòng ngừa sai sót và vi phạm.
- Đảm bảo tính minh bạch và trách nhiệm giải trình.
- Nói cách khác, quyền tự chủ càng lớn thì yêu cầu về kiểm soát nội bộ càng cao.
Việc thành lập, tổ chức lại hoặc điều chỉnh cơ cấu tổ chức có thể dẫn đến sự thay đổi về:
- Chức năng, nhiệm vụ của từng phòng ban.
- Thẩm quyền phê duyệt.
- Quy trình xử lý công việc.
- Luồng kiểm soát tài chính và kế toán.
Nếu các quy chế nội bộ không được cập nhật kịp thời, đơn vị có thể gặp các rủi ro như:
- Chồng chéo trách nhiệm.
- Khoảng trống trong kiểm soát.
- Phê duyệt không đúng thẩm quyền.
- Quy trình xử lý thiếu thống nhất.
Do đó, việc rà soát và sửa đổi quy chế tổ chức, quy chế phân cấp quản lý và các quy trình nghiệp vụ cần được thực hiện đồng thời với việc triển khai nghị định.
Một trong những nội dung mới của Nghị định 299/2026/NĐ-CP là quy định cụ thể hơn về việc tổ chức lại, chuyển giao và giải thể đơn vị sự nghiệp công lập.
Trong quá trình này, đơn vị có thể phát sinh nhiều rủi ro liên quan đến:
- Quản lý tài sản.
- Quản lý ngân sách.
- Hồ sơ, tài liệu.
- Nhân sự.
- Hợp đồng đang thực hiện.
- Hệ thống thông tin và dữ liệu.
Nếu không có cơ chế kiểm soát phù hợp, quá trình chuyển đổi có thể ảnh hưởng đến hoạt động thường xuyên của đơn vị.
Vì vậy, trước khi thực hiện tái cơ cấu, đơn vị nên tiến hành đánh giá rủi ro, xác định các điểm kiểm soát trọng yếu và xây dựng kế hoạch quản lý phù hợp cho từng giai đoạn.
Trong bối cảnh tổ chức bộ máy thay đổi, kiểm toán nội bộ không chỉ thực hiện chức năng kiểm tra sau mà cần tham gia hỗ trợ lãnh đạo đơn vị trong việc đánh giá hiệu quả quản trị và cải tiến quy trình.
Kiểm toán nội bộ có thể tập trung đánh giá các nội dung như:
- Hiệu quả của cơ cấu tổ chức mới.
- Việc thực hiện phân quyền và phân cấp.
- Quy trình quản lý tài chính.
- Quy trình quản lý tài sản công.
- Mức độ tuân thủ quy chế nội bộ.
- Hiệu quả hoạt động của hệ thống kiểm soát nội bộ.
Thông qua các cuộc đánh giá độc lập, đơn vị có thể phát hiện sớm các điểm yếu trong hệ thống quản trị và kịp thời đưa ra biện pháp khắc phục.
Nghị định 299/2026/NĐ-CP hướng đến mục tiêu nâng cao hiệu quả hoạt động của đơn vị sự nghiệp công lập thông qua việc hoàn thiện tổ chức bộ máy và tăng cường trách nhiệm của người đứng đầu.
Điều này đồng nghĩa với việc các đơn vị cần chú trọng hơn đến:
- Minh bạch trong quản lý.
- Công khai thông tin theo quy định.
- Trách nhiệm giải trình.
- Kiểm soát việc sử dụng ngân sách và tài sản công.
- Quản trị dựa trên quy trình và dữ liệu.
Một hệ thống quản trị tốt không chỉ giúp đơn vị đáp ứng yêu cầu pháp luật mà còn nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực và hạn chế các rủi ro trong quá trình thanh tra, kiểm tra và kiểm toán.
Để triển khai hiệu quả Nghị định 299/2026/NĐ-CP, các đơn vị nên chủ động thực hiện một số công việc sau:
- Rà soát quy chế tổ chức và hoạt động.
- Cập nhật chức năng, nhiệm vụ của từng phòng ban.
- Hoàn thiện quy chế phân quyền và phân cấp quản lý.
- Đánh giá lại các quy trình kiểm soát nội bộ.
- Xây dựng cơ chế quản trị rủi ro phù hợp với mô hình tổ chức mới.
- Kiểm tra mức độ tuân thủ của các quy trình tài chính, kế toán và quản lý tài sản.
- Tăng cường vai trò của kiểm toán nội bộ trong việc tư vấn và giám sát hoạt động quản trị.
Việc chuẩn bị sớm sẽ giúp đơn vị thích ứng với các yêu cầu mới, đồng thời nâng cao hiệu quả hoạt động và hạn chế rủi ro trong quá trình vận hành.
Nghị định 299/2026/NĐ-CP không chỉ là văn bản quy định về tổ chức đơn vị sự nghiệp công lập mà còn phản ánh xu hướng đổi mới quản trị khu vực công theo hướng tăng quyền tự chủ đi đôi với nâng cao trách nhiệm giải trình.
Trong bối cảnh đó, các đơn vị sự nghiệp công lập cần xem việc hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ và quản trị rủi ro là một giải pháp lâu dài thay vì chỉ đáp ứng yêu cầu tuân thủ. Một hệ thống kiểm soát nội bộ hiệu quả sẽ góp phần bảo vệ tài sản công, nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách và hỗ trợ lãnh đạo đưa ra các quyết định quản lý kịp thời, chính xác.
Việc ban hành Nghị định 299/2026/NĐ-CP đánh dấu bước hoàn thiện quan trọng trong khung pháp lý về tổ chức đơn vị sự nghiệp công lập. Mặc dù nghị định không quy định trực tiếp về kiểm soát nội bộ, nhưng những thay đổi về tổ chức bộ máy, quyền tự chủ và trách nhiệm quản lý sẽ tác động trực tiếp đến cách thức vận hành và quản trị của các đơn vị.
Để thích ứng hiệu quả, các đơn vị cần chủ động rà soát mô hình tổ chức, hoàn thiện quy trình nội bộ, tăng cường quản trị rủi ro và xây dựng hệ thống kiểm soát nội bộ phù hợp với mô hình hoạt động mới.
Nếu đơn vị của bạn đang cần đánh giá hệ thống kiểm soát nội bộ, rà soát quy trình quản trị, tư vấn quản lý tài chính hoặc triển khai kiểm toán nội bộ, Kiểm toán Chuẩn Việt sẵn sàng đồng hành với đội ngũ chuyên gia giàu kinh nghiệm, giúp đơn vị nâng cao hiệu quả quản trị, đáp ứng yêu cầu pháp lý và phát triển bền vững.
CÔNG TY TNHH KIỂM TOÁN VÀ TƯ VẤN CHUẨN VIỆT (VIETVALUES)
Địa chỉ: 33 Phan Văn Khỏe, Phường Chợ Lớn, TP.HCM
Hotline: 0919 696 168
Website: www.vietvalues.com
Email: admin@vietvalues.com
ZALO OA: https://zalo.me/1205575301328198469
.png)
