RỦI RO KIỂM TOÁN TỪ CÁC KHOẢN CÔNG NỢ TỒN ĐỌNG

Trong quá trình kiểm toán Báo cáo tài chính, các khoản công nợ tồn đọng nhiều năm luôn là một trong những vấn đề được kiểm toán viên đặc biệt quan tâm. Bởi lẽ, một khoản phải thu được ghi nhận trên sổ kế toán chưa chắc đã phản ánh đúng giá trị tài sản mà doanh nghiệp thực sự có khả năng thu hồi.

Một trường hợp thường gặp tại doanh nghiệp:

Doanh nghiệp có khoản phải thu khách hàng trị giá 2 tỷ đồng phát sinh từ năm 2022. Tuy nhiên đến năm 2026, khoản công nợ này vẫn chưa được thanh toán. Khách hàng không còn giao dịch, doanh nghiệp không có xác nhận công nợ gần nhất, chưa có kế hoạch thu hồi cụ thể và thiếu các bằng chứng chứng minh khả năng thanh toán của khách hàng.

Vậy khoản phải thu này có còn được xem là tài sản có giá trị 2 tỷ đồng hay không?

Công nợ tồn đọng có thể trở thành rủi ro khi kiểm toán

Theo góc độ kiểm toán, giá trị của khoản phải thu không chỉ dựa trên số liệu đang được ghi nhận trên sổ kế toán mà còn phải dựa trên khả năng thu hồi thực tế.

Đối với những khoản công nợ kéo dài nhiều năm, doanh nghiệp cần đánh giá:

• Khả năng khách hàng có còn nghĩa vụ thanh toán hay không;
• Tình trạng hoạt động và khả năng tài chính của khách hàng;
• Hồ sơ, chứng từ chứng minh việc thu hồi công nợ;
• Mức độ cần thiết phải trích lập dự phòng phải thu khó đòi.

Nếu doanh nghiệp không có đủ căn cứ chứng minh khả năng thu hồi, khoản phải thu có thể bị đánh giá là có dấu hiệu suy giảm giá trị.

Kiểm toán viên thường kiểm tra những gì?

Để đánh giá tính hợp lý của khoản phải thu, kiểm toán viên thường thực hiện các thủ tục như:

• Gửi thư xác nhận công nợ đến khách hàng;
• Kiểm tra các khoản tiền thu được sau ngày kết thúc niên độ;
• Phân tích tuổi nợ và thời gian tồn đọng;
• Rà soát hợp đồng, hồ sơ giao dịch và hồ sơ đòi nợ;
• Đánh giá khả năng thanh toán của khách hàng.

Thông qua các bằng chứng thu thập được, kiểm toán viên sẽ xem xét liệu số dư công nợ đang ghi nhận trên Báo cáo tài chính có phản ánh đúng giá trị có thể thu hồi hay không.

Những rủi ro doanh nghiệp có thể gặp phải

1. Giá trị tài sản trên Báo cáo tài chính có thể bị ghi nhận cao hơn thực tế

Khoản phải thu khách hàng đang được trình bày là tài sản của doanh nghiệp. Tuy nhiên, nếu khách hàng mất khả năng thanh toán hoặc không còn hoạt động, giá trị thực tế có thể thấp hơn nhiều so với số liệu trên sổ sách.

Điều này khiến Báo cáo tài chính có nguy cơ chưa phản ánh trung thực tình hình tài chính của doanh nghiệp.

2. Lợi nhuận và vốn chủ sở hữu có thể bị phản ánh sai lệch

Trường hợp doanh nghiệp chưa trích lập hoặc trích lập dự phòng chưa đầy đủ, chi phí có thể bị ghi nhận thiếu, dẫn đến lợi nhuận bị phản ánh cao hơn thực tế.

Khi đó, vốn chủ sở hữu trên Báo cáo tài chính cũng có thể bị trình bày cao hơn so với tình trạng tài chính thực tế.

3. Có thể phải điều chỉnh số liệu sau kiểm toán

Nếu kiểm toán viên không thu thập được bằng chứng phù hợp để chứng minh khả năng thu hồi, doanh nghiệp có thể được yêu cầu:

• Trích lập dự phòng bổ sung;
• Điều chỉnh giảm giá trị khoản phải thu;
• Điều chỉnh lại các chỉ tiêu liên quan trên Báo cáo tài chính.

Đối với các khoản công nợ có giá trị lớn, việc điều chỉnh có thể ảnh hưởng đáng kể đến kết quả kinh doanh và tình hình tài chính của doanh nghiệp.

4. Ảnh hưởng đến ý kiến kiểm toán

Trong trường hợp khoản công nợ có tính trọng yếu nhưng doanh nghiệp không có căn cứ hợp lý để giữ nguyên số dư hoặc không thực hiện điều chỉnh theo yêu cầu, vấn đề này có thể ảnh hưởng đến ý kiến của kiểm toán viên trên Báo cáo kiểm toán.

Doanh nghiệp cần làm gì để hạn chế rủi ro?

Để giảm thiểu rủi ro khi kiểm toán Báo cáo tài chính, doanh nghiệp nên chủ động:

• Rà soát toàn bộ các khoản phải thu tồn đọng;
• Đánh giá khả năng thu hồi thực tế của từng khách hàng;
• Lưu trữ đầy đủ hồ sơ giao dịch, đối chiếu công nợ và hồ sơ thu hồi;
• Xem xét trích lập dự phòng đối với các khoản có dấu hiệu khó thu hồi theo quy định.

Một khoản phải thu ghi nhận 2 tỷ đồng trên sổ sách không đồng nghĩa doanh nghiệp chắc chắn đang sở hữu một tài sản trị giá 2 tỷ đồng. Giá trị thực của khoản phải thu phải được đánh giá dựa trên khả năng thu hồi và các bằng chứng chứng minh tại thời điểm lập Báo cáo tài chính.

Thông tin liên hệ

CÔNG TY TNHH KIỂM TOÁN VÀ TƯ VẤN CHUẨN VIỆT (VIETVALUES)
📍 33 Phan Văn Khỏe, Phường Chợ Lớn, TP.HCM
☎ Hotline: 0919 696 168
🌐 Website: www.vietvalues.com
📧 Email: admin@vietvalues.com