PHÂN BIỆT CHÊNH LỆCH HỢP PHÁP VÀ RỦI RO SAI SÓT GIỮA SỐ LIỆU KẾ TOÁN VÀ THUẾ

Điều quan trọng không nằm ở việc có phát sinh chênh lệch hay không, mà là doanh nghiệp có hiểu đúng bản chất của các khoản chênh lệch đó và có cơ sở giải trình phù hợp hay không.

Hai loại chênh lệch doanh nghiệp thường gặp

1. Chênh lệch tạm thời

Chênh lệch tạm thời là những khoản chênh lệch phát sinh do sự khác biệt về thời điểm ghi nhận giữa quy định kế toán và quy định thuế.

Ví dụ:

Công ty A đầu tư một dây chuyền máy móc trị giá 5 tỷ đồng. Trên cơ sở đánh giá thực tế, doanh nghiệp xác định thời gian sử dụng hữu ích của tài sản là 5 năm và thực hiện trích khấu hao theo kế toán với mức 1 tỷ đồng mỗi năm.

Trong khi đó, theo khung thời gian khấu hao được cơ quan thuế chấp nhận, tài sản này phải được khấu hao trong 8 năm, tương đương khoảng 625 triệu đồng mỗi năm.

Kết quả là:

• Chi phí khấu hao theo kế toán: 1 tỷ đồng/năm.
• Chi phí khấu hao được trừ theo thuế: 625 triệu đồng/năm.

Khoản chênh lệch 375 triệu đồng làm cho lợi nhuận kế toán và thu nhập chịu thuế trong năm không giống nhau.

Tuy nhiên, tổng giá trị khấu hao cuối cùng của tài sản vẫn là 5 tỷ đồng. Sự khác biệt chỉ nằm ở thời điểm ghi nhận chi phí và sẽ được điều chỉnh dần trong các năm tiếp theo. Đây được gọi là chênh lệch tạm thời.

2. Chênh lệch vĩnh viễn

Chênh lệch vĩnh viễn là những khoản chi phí hoặc thu nhập được ghi nhận theo kế toán nhưng sẽ không bao giờ được chấp nhận khi xác định thu nhập chịu thuế.

Ví dụ:

Công ty A phát sinh chi phí tiếp khách trị giá 80 triệu đồng và có đầy đủ hóa đơn, chứng từ thanh toán. Tuy nhiên, doanh nghiệp không lưu giữ được hồ sơ chứng minh khoản chi phục vụ hoạt động sản xuất kinh doanh.

Trong quá trình thanh tra, cơ quan thuế xác định khoản chi này không đáp ứng điều kiện được trừ và loại toàn bộ khỏi chi phí tính thuế.

Kết quả là:

• Kế toán vẫn ghi nhận chi phí 80 triệu đồng.
• Thuế không chấp nhận khoản chi này khi xác định thu nhập chịu thuế.

Khoản chênh lệch này sẽ không được điều chỉnh hay ghi nhận lại trong các kỳ sau, do đó được gọi là chênh lệch vĩnh viễn.

Cách nhận biết nhanh

1. Chênh lệch tạm thời: Hiện tại chưa được thuế chấp nhận nhưng có thể được chấp nhận trong tương lai
2. Chênh lệch vĩnh viễn: Hiện tại không được thuế chấp nhận và cũng không được chấp nhận trong tương lai

Những sai sót doanh nghiệp thường gặp

Trong quá trình kiểm toán và quyết toán thuế, VIETVALUES thường ghi nhận một số sai sót phổ biến như:

• Không lập bảng đối chiếu giữa lợi nhuận kế toán và thu nhập chịu thuế.
• Nhầm lẫn giữa chênh lệch tạm thời và chênh lệch vĩnh viễn.
• Ghi nhận không chính xác tài sản thuế thu nhập doanh nghiệp hoãn lại hoặc nợ thuế thu nhập doanh nghiệp hoãn lại.
• Chỉ thực hiện rà soát khi sắp kiểm toán hoặc khi nhận quyết định thanh tra, kiểm tra thuế.

Khuyến nghị dành cho doanh nghiệp

Một hệ thống kế toán hiệu quả không phải là hệ thống không phát sinh chênh lệch giữa kế toán và thuế. Ngược lại, đó là hệ thống có khả năng:

• Nhận diện đầy đủ các khoản chênh lệch phát sinh.
• Phân loại đúng bản chất của từng khoản chênh lệch.
• Theo dõi và hạch toán phù hợp theo quy định.
• Chuẩn bị đầy đủ hồ sơ, tài liệu giải trình khi cần thiết.

Trước mỗi kỳ quyết toán thuế, doanh nghiệp nên chủ động rà soát các khoản chênh lệch giữa lợi nhuận kế toán và thu nhập chịu thuế nhằm giảm thiểu nguy cơ bị truy thu thuế, xử phạt vi phạm hành chính hoặc phải điều chỉnh số liệu sau kiểm toán.

Nếu doanh nghiệp cần hỗ trợ đánh giá các khoản chênh lệch trọng yếu, rà soát rủi ro thuế hoặc chuẩn bị hồ sơ giải trình, đội ngũ chuyên gia của VIETVALUES luôn sẵn sàng đồng hành và tư vấn.

Thông tin liên hệ

CÔNG TY TNHH KIỂM TOÁN VÀ TƯ VẤN CHUẨN VIỆT (VIETVALUES)

Địa chỉ: 33 Phan Văn Khỏe, Phường Chợ Lớn, TP. Hồ Chí Minh

Hotline: 0919 696 168

Website: www.vietvalues.com

Email: admin@vietvalues.com

Zalo OA: https://zalo.me/1205575301328198469