Chuyển đổi số trong lĩnh vực hành chính đang diễn ra mạnh mẽ, khi ngày càng nhiều thủ tục được thực hiện trên môi trường điện tử. Đặc biệt, từ ngày 15/08/2026, chính sách miễn, giảm phí đối với một số thủ tục hành chính trực tuyến tiếp tục tạo động lực để doanh nghiệp đẩy nhanh quá trình số hóa.
Tuy nhiên, dưới góc độ kiểm toán, việc chuyển đổi sang môi trường điện tử không chỉ đơn thuần là thay đổi phương thức nộp hồ sơ. Điều quan trọng hơn là doanh nghiệp cần xây dựng hệ thống kiểm soát nội bộ phù hợp, quản lý dữ liệu hiệu quả và phân định rõ trách nhiệm của từng cá nhân trong quy trình.
Nếu các yếu tố này chưa được thiết lập đầy đủ, doanh nghiệp có thể đối mặt với nhiều rủi ro trong quá trình vận hành cũng như khi cơ quan quản lý hoặc kiểm toán viên tiến hành kiểm tra.
Một trong những rủi ro phổ biến là nhiều cá nhân cùng sử dụng chung một tài khoản hoặc một chữ ký số để thực hiện các thủ tục điện tử.
Thực trạng này khiến doanh nghiệp gặp khó khăn trong việc xác định trách nhiệm khi phát sinh sai sót, đồng thời làm giảm hiệu quả của hệ thống kiểm soát nội bộ.
Để hạn chế rủi ro, doanh nghiệp nên thiết lập cơ chế phân quyền rõ ràng giữa các vai trò như người lập hồ sơ, người kiểm tra và người phê duyệt. Việc ghi nhận đầy đủ lịch sử thao tác của từng người dùng cũng giúp tăng tính minh bạch và khả năng truy vết khi cần thiết.
Nhiều doanh nghiệp chú trọng hoàn thành thủ tục đúng thời hạn nhưng chưa xây dựng quy trình lưu trữ hồ sơ điện tử một cách đầy đủ và có hệ thống.
Việc thiếu tài liệu, lưu trữ phân tán hoặc khó truy xuất có thể ảnh hưởng đến quá trình đối chiếu, giải trình cũng như cung cấp hồ sơ khi cơ quan quản lý hoặc kiểm toán yêu cầu.
Doanh nghiệp cần xây dựng quy trình lưu trữ điện tử thống nhất, quy định rõ thời hạn lưu giữ, phương thức sao lưu và phân loại hồ sơ để đảm bảo tính đầy đủ, an toàn và khả năng truy xuất trong suốt vòng đời của dữ liệu.
Thông tin trên hồ sơ gửi cơ quan nhà nước cần được đồng bộ với dữ liệu trên hóa đơn điện tử, phần mềm kế toán, hồ sơ thuế và các tài liệu quản trị nội bộ.
Khi dữ liệu không thống nhất, doanh nghiệp sẽ mất nhiều thời gian đối chiếu, điều chỉnh và giải trình. Đồng thời, sự sai lệch này cũng có thể ảnh hưởng đến chất lượng báo cáo tài chính, báo cáo quản trị và mức độ tuân thủ pháp luật.
Doanh nghiệp nên thường xuyên rà soát dữ liệu giữa các hệ thống, xây dựng quy trình kiểm tra chéo và ứng dụng các giải pháp kết nối dữ liệu nhằm hạn chế sai sót phát sinh.
Việc số hóa quy trình không đồng nghĩa với việc hệ thống kiểm soát nội bộ hiện hữu vẫn còn phù hợp.
Nhiều doanh nghiệp vẫn áp dụng các bước kiểm soát được xây dựng cho quy trình thủ công mà chưa đánh giá lại mức độ hiệu quả trong môi trường điện tử. Điều này có thể tạo ra những khoảng trống kiểm soát, làm gia tăng rủi ro về tuân thủ và vận hành.
Việc rà soát định kỳ hệ thống kiểm soát nội bộ sẽ giúp doanh nghiệp kịp thời phát hiện những điểm yếu trong quy trình, từ đó đưa ra các biện pháp cải thiện trước khi phát sinh sai sót hoặc bị yêu cầu giải trình.
Chuyển đổi số chỉ thực sự mang lại giá trị khi đi kèm với một hệ thống kiểm soát nội bộ được thiết kế phù hợp với quy mô và đặc thù hoạt động của doanh nghiệp.
Một hệ thống kiểm soát hiệu quả không chỉ giúp nâng cao năng lực quản trị, tăng tính minh bạch và tối ưu quy trình vận hành mà còn góp phần giảm thiểu rủi ro, nâng cao chất lượng thông tin tài chính và đáp ứng tốt hơn các yêu cầu về tuân thủ pháp luật.
Vietvalues cung cấp dịch vụ đánh giá hệ thống kiểm soát nội bộ, rà soát quy trình quản lý rủi ro và đưa ra các khuyến nghị cải thiện theo góc nhìn kiểm toán.
Với kinh nghiệm đồng hành cùng nhiều doanh nghiệp trong các lĩnh vực khác nhau, Vietvalues hỗ trợ xây dựng nền tảng quản trị minh bạch, hiệu quả và bền vững trong bối cảnh chuyển đổi số ngày càng phát triển.
CÔNG TY TNHH KIỂM TOÁN VÀ TƯ VẤN CHUẨN VIỆT (VIETVALUES)
Địa chỉ: 33 Phan Văn Khỏe, Phường Chợ Lớn, TP. Hồ Chí Minh
Hotline: 0919 696 168
Website: www.vietvalues.com
Email: admin@vietvalues.com
Zalo OA: https://zalo.me/1205575301328198469